rok 1946 / MCMXLVIXIX wiek · XX wiek · XXI wiek1944 « 1945 « 1946 » 1947 » 1948 //[ Wydarzenia w Polsce- 3 stycznia – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o nacjonalizacji przemysłu (początek likwidacji prywatnej własności).
- 5 stycznia – w Warszawie wyruszył w trasę pierwszy trolejbus.
- 8 stycznia – odbyła się premiera Zakazanych piosenek, pierwszego polskiego powojennego filmu.
- 13 stycznia – w Warszawie wznowił działalność Teatr Polski.
- 13-16 stycznia – odbyły się obrady V Kongresu Stronnictwa Ludowego (prokomunistycznego).
- 18 stycznia – w Gdyni odtworzono Oficerską Szkołę Marynarki Wojennej.
- 19 stycznia – w Gdyni otwarto pierwszą linię trolejbusową
- 19-22 stycznia – odbyły się obrady I Kongresu Polskiego Stronnictwa Ludowego.
- 29 stycznia – powołano do życia "Dalmor".
- 14 lutego
- rozpoczęła się akcja wysiedlania ludności niemieckiej z terytorium Polski.
- miał miejsce pierwszy po wojnie sumaryczny spis ludności mający na celu ustalenie zasobów ludnościowych państwa oraz ich rozmieszczenie w nowych granicach państwowych po stratach wojennych i masowych przemieszczeniach ludności.
- 14-20 lutego – z wizytą w Warszawie przebywał Josip Broz Tito.
- 18 lutego – utworzono Najwyższy Trybunał Narodowy do osądzenia zbrodniarzy nazistowskich.
- 21 lutego – utworzono Ochotniczą Rezerwę Milicji Obywatelskiej (ORMO).
- 22 lutego – Polskie Stronnictwo Ludowe odrzuciło propozycję komunistów utworzenia przez wszystkie partie polityczne wspólnego bloku wyborczego.
- 5 marca – na Kanale La Manche zatonął polski frachtowiec SS Kielce.
- 8 marca – wydano dekret, na mocy którego na własność państwa polskiego przeszły wszelkie majątki Rzeszy Niemieckiej i Wolnego Miasta Gdańska oraz ich obywateli.
- 14 marca – 5 górników zginęło w pożarze w KWK Jan Kanty w Jaworznie.
- 15 marca – powstał Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej zrzeszający przedstawicieli: SN, WiN, PPS-WRN i Stronnictwa Niezawisłości Narodowej.
- 19 marca
- 22 marca – powstał klub piłkarski Górnik Wałbrzych.
- marzec – powstał klub piłkarski KGHM Zagłębie Lubin.
- 4 kwietnia
- 13 kwietnia – w Szczecinie podczas zlotu młodzieży "Trzymamy straż nad Odrą" harcerze skandując nazwisko Mikołajczyk, nie dopuścili do przemówienia Bieruta.
- 27 kwietnia – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o przeprowadzeniu referendum ludowego.
- 2 maja – UB spaliło wieś Wąwolnica (Lubelszczyzna) z powodu wsparcia PSL przez jej mieszkańców (3 osoby zginęły).
- 3 maja
- w Krakowie komunistyczne władze brutalnie stłumiły demonstrację przeprowadzoną w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja (kilkaset osób, gł. studentów, zostało aresztowanych).
- grupa żołnierzy NSZ pod dowództwem Henryka Flame demonstracyjnie zajęła Wisłę i urządziła w niej defiladę.
- maj – powstał klub piłkarski Zawisza Bydgoszcz.
- 13 czerwca – wprowadzono mały kodeks karny. Dekret o „przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa” przewidywał karanie za przynależność do tajnej organizacji oraz rozpowszechnianie fałszywych wiadomości.
- 27 czerwca – kpt. Stanisław Sojczyński ps. Warszyca, przywódca kilkutysięcznej organizacji Konspiracyjne Wojsko Polskie, aresztowany przez UB.
- 30 czerwca – odbyło się referendum ludowe, sfałszowane przez władze komunistyczne (30% mieszkańców głosowało 3 x nie!).
- 4 lipca – w Kielcach miał miejsce pogrom Żydów (zamordowano 42 osoby) – miał on odwrócić uwagę międzynarodowej opinii publicznej od sfałszowanego referendum.
- 5 lipca – została wprowadzona prewencyjna cenzura prasowa. Został powołany Urząd Kontroli Prasy.
- 9 lipca – Artur Greiser, w czasie II wojny światowej naczelnik Kraju Warty, został skazany na karę śmierci.
- 14 lipca – w Poznaniu miała miejsce ostatnia publiczna egzekucja w Polsce, gdzie na stokach cytadeli powieszono nazistowskiego zbrodniarza, Reichstatthaltera Kraju Warty Artura Greisera.
- 10 sierpnia – w Gdańsku miał miejsce strajk 2000 dokerów w Porcie Gdańskim.
- 10 września – napad UPA na Łodzinę, Hłomczę i Witryłów.
- 21 września – Krajowa Rada Narodowa przyjęła uchwałę o Trzyletnim Planie Odbudowy Kraju.
- 22 września – Krajowa Rada Narodowa uchwaliła ustawę – Ordynacja wyborcza do Sejmu Ustawodawczego.
- 26 września – generał Władysław Anders i 75 innych wyższych oficerów zostało przez komunistyczne władze Polski pozbawionych polskiego obywatelstwa.
- 28 września – na stacji Łódź Kaliska wydarzyła się katastrofa kolejowa, w której zginęło 21 osób, a ponad 40 zostało rannych.
- 1 października – katastrofa kolejowa na stacji Szczecin Turzyn: 7 osób zginęło, a 15 zostało rannych w wyniku zderzenia dwóch składów.
- 6 października – powstała Politechnika Krakowska.
- 20 października – w kościołach odczytano "Orędzie Episkopatu Polskiego ws. wyborów".
- 1 listopada – Karol Wojtyła otrzymał święcenia kapłańskie.
- 1 grudnia – powstała Szkoła Inżynierska w Szczecinie, przekształcona później w Politechnikę Szczecińską.
- 2 grudnia – oddziały UPA wysadziły 8 mostów kolejowych na odcinku Zagórz – Szczawne.
- 10 grudnia – Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie wydał 6 wyroków śmierci na przywódców Narodowych Sił Zbrojnych.
- 28 grudnia – w Szegdach popełnił samobójstwo kpt. Józef Zadzierski ("Wołyniak"). Po jego śmierci dowództwo nad oddziałem przejął jego dotychczasowy zastępca, Adam Kusz ("Adam").
- Kolejny rok walk polsko-ukraińskich.
- Wydano dekret o majątkowym prawie małżeńskim oparty na projekcie Lutostańskiego z 1937 r.
- Wracają zrabowane w czasie wojny dzieła sztuki: Ołtarz Wita Stwosza, Kodeks Baltazara Behema oraz inne, w sumie zajmując 26 wagonów.
[ Wydarzenia na świecie- 3 stycznia – wprowadzono przymusowy zarząd francuski nad kopalniami w Zagłębiu Saary.
- 10 stycznia
- 11 stycznia – proklamowano Ludową Republikę Albanii.
- 17 stycznia – po raz pierwszy zebrała się Rada Bezpieczeństwa ONZ.
- 19 stycznia – na mocy porozumienia aliantów w Tokio utworzono Międzynarodowy Trybunał dla Dalekiego Wschodu.
- 24 stycznia – Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych opowiedziało się za utworzeniem Komisji do spraw Energii Atomowej.
- 30 stycznia – proklamowano Republikę Węgierską.
- 1 lutego – Trygve Lie z Norwegii został wybrany pierwszym sekretarzem generalnym ONZ.
- 9 lutego – Józef Stalin wygłosił zimnowojenne przemówienie.
- 14 lutego – rząd Clementa Attlee znacjonalizował Bank of England.
- 15 lutego
- oficjalnie został zaprezentowany ENIAC, do 1975 roku uważany za pierwszy komputer na świecie.
- odbył się pierwszy lot samolotu pasażersko-transportowego Douglas DC-6.
- 16 lutego – Praga: rozpoczęły się rokowania w sprawie zakończenia polsko-czechosłowackiego konfliktu granicznego.
- 24 lutego – Juan Perón wygrał wybory prezydenckie w Argentynie.
- 26 lutego – Konrad Adenauer został wybrany na stanowisko przewodniczącego CDU.
- 2 marca – Ho Chi Minh został prezydentem Wietnamu Północnego.
- 5 marca – w przemówieniu w Fulton (USA) Winston Churchill po raz pierwszy użył określenia "żelazna kurtyna", co przyjmuje się za początek "zimnej wojny".
- 6 marca – Wietnam i Francja podpisały porozumienie, uznając Republikę Wietnamu za państwo wolne.
- 14 marca – została uchwalona konstytucja Albanii.
- 19 marca – Gujana Francuska, Gwadelupa, Martynika i Reunion otrzymały status departamentów zamorskich Francji.
- 22 marca – Wielka Brytania przyznała niepodległość Transjordanii, obecnie – Królestwo Jordanii.
- 26 marca – podpisano układ o wycofaniu wojsk radzieckich z Iranu.
- 31 marca – rozpoczęła się wojna domowa w Grecji.
- 1 kwietnia
- 5 kwietnia – wojska radzieckie wycofały się z Bornholmu.
- 7 kwietnia – Obwód kaliningradzki został przyłączony do ZSRR.
- 18 kwietnia – oficjalnie została rozwiązana Liga Narodów.
- 21 kwietnia – w Niemczech w radzieckiej strefie utworzono prokomunistyczną partię SED (Niemiecka Socjalistyczna Partia Jedności).
- 29 kwietnia – rozpoczął się proces japońskich zbrodniarzy wojennych w Tokio.
- 30 kwietnia – Łużycka Rada Narodowa wystosowuje petycję do polskiego rządu z prośbą o pomoc dla Serbołużyczan.
- 7 maja – Masaru Ibuka i Akio Morita założyli spółkę Tokyo Telecommunications Engineering znaną do dziś jako koncern Sony.
- 5 czerwca – na pokazie letniej mody w Paryżu po raz pierwszy zaprezentowano dwuczęściowy damski kostium kąpielowy, określany później nazwą "bikini".
- 2 czerwca – w referendum konstytucyjnym społeczeństwo Włoch opowiedziało się za zniesieniem monarchii.
- 18 czerwca – proklamowano republikę we Włoszech.
- 4 lipca – proklamowano Republikę Filipin.
- 5 lipca – w Paryżu pierwszy raz zaprezentowano publicznie kostium bikini.
- 21 lipca – samolot XFD-1 Phantom, (pilot ppłk James Davidson) dokonał pierwszego w historii udanego lądowania odrzutowca na lotniskowcu (USS Franklin D. Roosevelt).
- 25 lipca – została przeprowadzona podwodna próba wybuchu bomby atomowej na atolu Bikini.
- 30 lipca – w Moskwie został rozwiązany Związek Patriotów Polskich.
- 1 sierpnia – w USA została utworzona Komisja Energii Atomowej.
- 8 sierpnia – w Bułgarii zniesiono monarchię.
- 5 września – została zacieśniona współpraca między amerykańską i brytyjską strefą okupacyjną w Niemczech.
- 6 września – Sekretarz stanu USA James F. Byrnes w przemówieniu w Stuttgarcie zapowiedział utrzymanie obecności wojsk amerykańskich w Niemczech; uznał granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej za tymczasową.
- 15 września
- 17 września
- rozpoczęła się wojna domowa w Grecji.
- Winston Churchill przedstawił w Zurychu koncepcję integracji zachodnioeuropejskiej, opartej na współpracy francusko-niemieckiej.
- 19 września
- z Islandii zostały wycofane wojska amerykańskie.
- Winston Churchill wygłosił przemówienie w Zurychu, w którym nawoływał do utworzenia "Stanów Zjednoczonych Europy".
- 20 września – rozpoczął się pierwszy Festiwal Filmowy w Cannes.
- 30 września i 1 października – ogłoszono wyrok Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze.
- 13 października – Francja przyjęła konstytucję IV Republiki.
- 16 października – na podstawie wyroków zapadłych w procesach norymberskich dokonano egzekucji dziesięciu hitlerowskich zbrodniarzy wojennych.
- 1 listopada – w pierwszym meczu w historii NBA New York Knicks pokonali Toronto Huskies 68-66.
- 4 listopada – Republikanie zwyciężyli w wyborach do Kongresu Stanów Zjednoczonych.
- 16 listopada – utworzenie UNESCO.
- 19 listopada – Afganistan, Islandia oraz Szwecja stały się członkami ONZ.
- 2 grudnia – utworzono Bizonię z połączenia stref okupacyjnych amerykańskiej i brytyjskiej.
- 11 grudnia – powstał UNICEF.
- 14 grudnia – Zgromadzenie Ogólne ONZ obrało za swą siedzibę Nowy Jork.
- 31 grudnia – Harry Truman ogłosił zakończenie amerykańskich działań wojennych podczas II wojny światowej.
[ Urodzili się- 3 stycznia – Victoria Principal, amerykańska aktorka
- 4 stycznia
- 5 stycznia
- 6 stycznia – Syd Barrett, brytyjski muzyk rockowy (zm. 2006)
- 8 stycznia – Robby Krieger, amerykański muzyk, gitarzysta zespołu The Doors
- 10 stycznia – Robert Gadocha, polski piłkarz
- 12 stycznia – Ryszard Szurkowski, kolarz i trener kolarstwa
- 14 stycznia – Jerzy Góralczyk, polski aktor
- 16 stycznia – Kabir Bedi, hinduski aktor
- 19 stycznia – Dolly Parton, piosenkarka muzyki contry i aktorka
- 20 stycznia – David Lynch, amerykański reżyser, producent i scenarzysta filmowy
- 31 stycznia – Kazimierz Hajda, polski polityk
- 5 lutego – Charlotte Rampling, angielska aktorka
- 10 lutego – Krystyna Łybacka, polska polityk
- 14 lutego – Piotr Kaczkowski, polski dziennikarz radiowy i prezenter muzyczny
- 17 lutego – Maciej Englert, polski aktor i reżyser
- 21 lutego – Alan Rickman, brytyjski aktor
- 6 marca
- 12 marca] – Liza Minnelli, amerykańska piosenkarka i aktorka
- 17 marca – Ewa Pokas, polska aktorka
- 28 marca – Alejandro Toledo, peruwiański polityk, prezydent Peru
- 29 marca – Piotr Müldner-Nieckowski, polski pisarz, lekarz, językoznawca (frazeolog, leksykograf)
- 31 marca – Elżbieta Jaworowicz, dziennikarka TVP
- 3 kwietnia – Hanna Suchocka, polska polityk, premier Polski
- 4 kwietnia – Halina Wyrodek, polska aktorka (zm. 2008)
- 12 kwietnia – Ed O'Neill, amerykański aktor
- 25 kwietnia
- 29 kwietnia – Aleksander Wolszczan, polski astronom
- 30 kwietnia
- 16 maja – Robert Fripp, brytyjski gitarzysta rockowy, lider zespołu King Crimson
- 18 maja – Andreas Katsulas, amerykański aktor (zm. 2006)
- 20 maja – Cher, amerykańska aktorka i piosenkarka
- 24 maja – Irena Szewińska, polska lekkoatletka i działaczka sportowa
- 29 maja – Héctor Yazalde, argentyński piłkarz
- 2 czerwca – Lasse Hallström, szwedzki reżyser
- 5 czerwca – Stefania Sandrelli. włoska aktorka
- 7 czerwca
- 8 czerwca – Piotr Fronczewski, polski aktor i piosenkarz
- 22 czerwca – Józef Oleksy, polski polityk, premier Polski
- 24 czerwca – Michał Wojtkiewicz, polski polityk
- 3 lipca – Leszek Miller, polski polityk, premier Polski
- 6 lipca
- 7 lipca – Manfred Alois Segieth (Fancy), piosenkarz niemiecki
- 9 lipca – Bon Scott, szkocki wokalista zespołu AC/DC (zm. 1980)
- 10 lipca – Henryk Kasperczak, polski piłkarz i trener Wisły Kraków
- 11 lipca – Michał Tarkowski, polski aktor, scenarzysta i reżyser
- 19 lipca
- 22 lipca – Mireille Mathieu, francuska piosenkarka
- 11 sierpnia – Janusz Rachoń, polski profesor, polityk
- 17 sierpnia – Eugeniusz Priwieziencew, polski aktor (zm. 2005)
- 18 sierpnia – Irena Jarocka, polska piosenkarka
- 19 sierpnia – Bill Clinton, amerykański polityk, prezydent USA
- 20 sierpnia – Edward Jancarz, wybitny polski żużlowiec (zm. 1992)
- 23 sierpnia – Keith Moon, perkusista grupy The Who (zm. 1978)
- 5 września – Freddie Mercury, angielski piosenkarz, wokalista zespołu Queen (zm. 1991)
- 7 września – Olgierd Łukaszewicz, polski aktor
- 8 września – Krzysztof Krawczyk, polski piosenkarz
- 15 września
- 22 września – Izabella Sierakowska, polska polityk
- 26 września – Barbara Toruńczyk, polska publicystka, eseistka, historyk literatury, wydawca, redaktor naczelny "Zeszytów Literackich"
- 3 października – Andrzej Zimniak, polski pisarz fantastyki
- 4 października – Susan Sarandon, amerykańska aktorka
- 11 października – Daryl Hall, amerykański wokalista, gitarzysta i producent muzyczny
- 30 października – Peggy Lipton, amerykańska aktorka
- 6 listopada – Sally Field, amerykańska aktorka
- 8 listopada – Guus Hiddink, holenderski trener piłkarski
- 13 listopada – Stanisław Barańczak, polski poeta, krytyk, tłumacz
- 16 listopada – Terence McKenna, amerykański pisarz, filozof, etnobotanik (zm. 2000)
- 5 grudnia – Tadeusz Sławek, polski poeta, tłumacz, eseista, literuturoznawca, wykładowca uniwersytecki
- 13 grudnia – Aleksander Chłopek, polski polityk
- 14 grudnia – Jane Birkin, brytyjska aktorka i piosenkarka
- 16 grudnia – Benny Andersson, członek zespołu ABBA
- 18 grudnia – Steven Spielberg, amerykański reżyser
- 27 grudnia – Maciej Parowski, polski pisarz, autor fantastyki naukowej
- 30 grudnia – Patti Smith, amerykańska wokalistka
- Michael Coleman, autor książek popularnonaukowych dla dzieci i młodzieży
- Georges Minois, historyk francuski, autor książek popularnonaukowych
[ Zmarli- 7 stycznia – Adam Didur, polski śpiewak operowy, dyrektor i organizator Opery Śląskiej w Bytomiu (ur. 1874)
- 8 marca – Frederic William Lanchester, brytyjski inżynier i konstruktor samochodów (ur. 1868)
- 18 stycznia – Feliks Nowowiejski, polski kompozytor (ur. 1877)
- 23 marca – Gilbert Newton Lewis, amerykański fizyk, chemik (ur. 1875)
- 3 kwietnia – Thomas F.Dixon Junior, amerykański pisarz i scenarzysta (ur. 1864)
- 2 maja – Simon Flexner, amerykański bakteriolog i patolog (ur. 1863)
- 1 czerwca – Ion Antonescu, rumuński generał, polityk i dyktator (ur. 1882)
- 6 czerwca – Gerhart Hauptmann, niemiecki dramaturg i powieściopisarz (ur. 1862)
- 12 czerwca – Hisaichi Terauchi, japoński marszałek polny (ur. 1879)
- 17 czerwca – Elvira Notari, włoska scenarzystka, reżyserka i producentka filmowa (ur. 1875)
- 8 lipca
- 17 lipca – Dragoljub Mihailović, serbski generał, przywódca czetników (ur. 1893)
- 13 sierpnia – Herbert George Wells, angielski pisarz science fiction (ur. 1866)
- 28 sierpnia – Danuta Siedzikówna, sanitariuszka V Brygady Wileńskiej AK (ur. 1928)
- 30 sierpnia – Henryk Sucharski, polski dowódca wojskowy (ur. 1898)
- 2 października – Ignacy Mościcki, prezydent Polski 1926-1939 (ur. 1867)
- 15 października – Hermann Göring, jeden z przywódców III Rzeszy (ur. 1893)
- 16 października
- 29 października – Paweł Hulka-Laskowski, polski pisarz, tłumacz i publicysta (ur. 1881)
- 7 listopada – Julian Nowak, polski mikrobiolog i polityk, premier II RP (ur. 1865)
- 24 grudnia – Leopold Okulicki, pseudonim Niedźwiadek, ostatni komendant Armii Krajowej (ur. 1898)
- 31 grudnia – Franz Ritter von Epp, niemiecki polityk, działacz nazistowski, namiestnik Bawarii (ur. 1868)
[ Zdarzenia astronomiczne- W tym roku Słońce osiągnęło lokalne maksimum aktywności.
[ Nagrody Nobla[ Zobacz też[ Święta ruchome | |